جوانان در حوزه فرهنگ و اجتماع از دولت تدبير و اميد چه ميخواهند؟در چرخهي توليد و نشاط
رضا شاهحسيني: هنجارشكن و بياعتنا به ارزشهاي نسل قبل، پرخاشگر و كم حوصله، سرگردان در پي فالگیرها، داراي گرایش به اعتیاد، ناتوان در یافتن دوست و رابطهي مناسب با والدین، سر در گم در ازدواج و یافتن همسر، ناتوان در ايجاد كسب و كار و وابسته به جيب والدين و ... صفاتي هستند كه به نسل جوان امروز، انگ زده ميشوند. اما اين معضل چيز جديدي نيست. سقراط، فیلسوف یونانی قرنها پیش چنین گفت: «جوانان ما عاشق تجملات و قدرت هستند. آنها به بزرگترها احترام نمیگذارند و ترجیح میدهند به جای ورزش کردن با هم حرف بزنند. آنها برای بزرگترها از جا بلند نمیشوند، قبل از دیگران شروع به حرف زدن میکنند، با دهان باز غذا میخورند و به آموزگاران خود بی احترامی میکنند»
اما با اين همه، نگاهي به ادوار تاريخي و نوع مواجههي مردمان هر عصر با مقولهي هنجارها؛ واقعيتي را به ما گوشزد ميكند كه هرگاه انسانها داراي هدفهاي روشنتر و متعاليتر بودهاند رفتارهاي هنجارشكنانه كاهش يافتهاند و در شرايط دشوار معيشتي، بحرانها و ناملايمات طبيعي يا اجتماعي اين رفتارها به وضوح افزايش يافتهاند.
جامعهي امروز ما تحت تاثير بسياري از عوامل داخلي و خارجي در شرايطي قرار دارد كه بايد خردمندانه و هر چه سريعتر نقاط ضعف خود را در ارتباط با سياست، فرهنگ، اقتصاد و نيازهاي اجتماعي شناسايي و نسبت به رفع آنها اقدام كند. نگاهي به كشورهايي نظير مصر، تونس، لبنان، سوريه، تركيه، افغانستان و پاكستان كه در موارد متعدد، هماننديهاي فراواني با ما دارند، نشان ميدهد كه درغلطيدن به شكافها و گسستهاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي چيز غريب و بعيدي نيست؛ اگر به موقع اقدام نكنيم.
گام اول؛ تبيين هويت
جامعهي جوان ما در بحران هويت بهسر ميبرد. هویت اجتماعی، هویت فردی، هویت ملی، هویت دینی، هویت سیاسی، هویت فرهنگی، هویت قومی، هویت جنسي، هویت مجازی و ... و براي رسيدن به جامعهي هدفمند اينها بايد تعريف و تبيين شوند.
نظريهپردازان دانش اجتماعي، موارد زير را بهعنوان راهكارهاي كاهش بحران هويت ذكر ميكنند:
- تقويت زمينههاي حضور نسل جوان در عرصهي جامعه
- فرصتهاي تبادل فكري و همانديشي با نسل جوان
- تقويت زمينههاي تبادل عاطفي و روحي با نسل جوان در خانوادهها
آنها اعتقاد دارند كساني كه با همه چيز سر ناسازگاري ميگذارند در واقع نميدانند كه براي چه زندگي ميكنند. جامعهي جوان ما سخت نيازمند هويتيابي است و اگر نسبت به تعريف و بازيابي هويت او اهمال شود بحرانهاي سياسي، عقيدتي، اخلاقي و اجتماعي فراواني در پي خواهد داشت.
نشاط مبتني بر توليد؛ يك راهحل
مؤسسه تحقیقاتی «زمین» وابسته به دانشگاه کلمبیا در گزارش تازهای با عنوان «گزارش جهانی شادی» وضعیت شادی و رضایت از زندگی را در ۱۵۶ کشور جهان بررسی کرده که در این میان رتبه ایران ۱۱۵ اعلام شده است.
بر هيچ وجدان آگاهي پوشيده نيست كه جوانان امروز جامعهي ما از نشاط كافي برخوردار نيستند. (به دلايل مختلف كه شناسايي شدهاند يا نياز به شناسايي دارند) و نشاط لازمهي حركت و پويايي است و بدون فراهمآوردن حداقلي از آن، نميتوان به قدرت سازندگي و روحيهي توليدي نسل جوان اميد بست.
از سوي ديگر هرگاه نسل جوان مجالي براي ظهور و بروز بيابد و بتواند توليدات خود را در عرصههاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، هنري و ... در بستري مناسب از حمايتهاي سياسي- اجتماعي ارايه نمايد؛ به سطحي مناسب از رضايتمندي دست خواهد يافت كه شادي و نشاط فردي و اجتماعي از ثمرات آن خواهد بود.
عطف به موارد پيشگفته شده در مبحث كاهش بحران هويت، بايد نسل جوان را درگير توليد نماييم. توليد ارزش و ايده، توليد فرهنگ، توليد هنر، توليد كار، توليد ثروت و ....
"نشاط توليد محور" نياز جوانان امروز ماست؛ چيزي كه جوانان را از سرخوشيها و شاديهاي كاذب و غير واقعي و هنجارشكن بينياز كرده و به ارتقاي ارزشهاي اجتماعي ميانجامد.
بر اين اساس پيشنهاد ميشود در كارگروه فرهنگي و كارگروه ورزش و جوانان استان و با همكاري ادارهكل فرهنگ و ارشاد اسلامي، ادارهكل ورزش و جوانان، سازمان بهزيستي، سازمان تبليغات اسلامي و حوزه هنري، سازمان بسيج، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، آموزش و پرورش، جهاد دانشگاهي و ... مباحث فوق به صورت عملي و پژوهشي به كمك نخبگان و موسسات مردمنهاد جوان پيگيري شود.
اين مطلب در شماره 414 سليم چاپ شد.
دانش آموختهي کارشناسی طراحی صنعتی از دانشکدهی هنرهای زیبای دانشگاه تهران هستم. به گونههاي مختلف طراحي(design) از طراحي محصول تا گرافيك و معماري و نيز روزنامهنگاري- به خصوص نوع فرهنگياش- شعر و ادبيات و خيلي چيزهاي ديگر علاقهمندم و در آنها كم و بيش كسب تجربه كردهام و هنوز هم دلم دانستن و تجربه كردن ميخواهد و اين وبلاگ را هم پنجرهاي براي گفتگوهايي در اين راستا ميخواهم...